Sọ Dừa

Trong một truyện cổ tích Việt Nam, cô con gái út nhà phú ông lấy chồng là một quả dừa. Cả làng cười ồ.

Nhưng cô biết một bí mật mà không ai khác biết.

Ngày xưa, có hai ông bà lão nghèo đi ở cho nhà phú ông. Tuổi đã ngoài năm mươi mà vẫn chưa có con.

Một hôm, bà lão vào rừng kiếm củi. Trời nắng, bà khát nước. Dưới gốc cây có một chiếc sọ dừa cũ đựng đầy nước mưa, bà bưng lên uống cạn.

Ít lâu sau, bà có mang. Và khi sinh ra, đứa bé không có chân, không có tay. Tròn lông lốc như một quả dừa.

Buồn quá, bà toan đem bỏ vào rừng. Thì đứa bé cất tiếng.

Mẹ ơi, con là người đấy! Mẹ đừng vứt con đi.

Thế là bà giữ lại nuôi, đặt tên là Sọ Dừa.

Sọ Dừa lớn lên mà vẫn chỉ biết lăn. Một hôm, cậu xin đi chăn dê cho nhà phú ông. Ai cũng cười. Nhưng cậu lăn theo đàn dê từ sáng đến tối — và con dê nào cũng béo tròn.

Phú ông có ba cô con gái, thay phiên nhau mang cơm cho Sọ Dừa. Hai cô chị kiêu kỳ, hắt hủi cậu. Chỉ có cô út là đối xử tử tế.

Một buổi trưa, cô út mang cơm lên đồi. Từ xa, cô nghe tiếng sáo. Dưới gốc đa, một chàng trai khôi ngô đang thổi sáo, đàn dê nằm quanh lắng nghe.

Nhưng khi cô lại gần, chỉ còn Sọ Dừa nằm lăn lóc trên cỏ. Chuyện ấy lặp lại, lặp lại mãi. Cô hiểu: Sọ Dừa không phải người thường. Từ đó, cô dành cho chàng những món ngon nhất.

Hết mùa chăn dê, Sọ Dừa nài mẹ đến hỏi con gái phú ông làm vợ. Bà sợ lắm, nhưng vẫn đi. Phú ông cười phá lên.

Rồi lão ra giá sính lễ: một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm. Nhà nghèo như thế, lão nghĩ, trăm kiếp cũng chẳng lo nổi.

Đúng ngày hẹn, túp lều của Sọ Dừa bỗng đầy ắp lễ vật. Gia nhân khiêng tất cả đến tận cửa nhà phú ông. Phú ông há hốc mồm.

Lão đành gọi ba con gái ra hỏi. Hai cô chị bĩu môi, quay đi. Chỉ cô út cúi đầu, lặng lẽ ưng thuận.

Đám cưới linh đình. Đến giờ rước dâu, vỏ dừa bỗng nứt toác — Sọ Dừa bước ra, thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú.

Cả làng sửng sốt. Cô út mừng khôn xiết. Còn hai cô chị? Vừa tiếc — vừa ghen tức đến cháy ruột.

Sọ Dừa ngày đêm đèn sách, thi đỗ trạng nguyên. Chẳng bao lâu, vua sai chàng đi sứ sang một nước xa.

Trước khi đi, chàng trao cho vợ ba thứ: một hòn đá lửa, một con dao nhỏ và hai quả trứng gà. “Nàng hãy luôn mang theo người,” chàng dặn. “Lúc nào cũng vậy.”

Chàng vừa đi khỏi, hai cô chị liền rủ em đi chơi thuyền. Ra giữa biển, chúng đẩy em xuống nước.

Một con cá kình nuốt chửng cô. Nhưng cô vẫn còn con dao chồng cho. Cô rạch bụng cá, thoát ra ngoài.

Xác cá dạt vào một hòn đảo hoang. Cô lấy đá lửa nhóm lửa, nướng thịt cá mà sống.

Hai quả trứng nở thành một con gà trống và một con gà mái. Ngày ngày cô sống cùng đôi gà, trông ra biển — chờ đợi.

Rồi một hôm, có chiếc thuyền lớn đi ngang qua đảo. Con gà trống nhảy lên mỏm đá, gáy thật to:

Ò ó o! Phải thuyền quan trạng rước cô tôi về!

Đó chính là thuyền của Sọ Dừa. Chàng cho thuyền ghé vào bờ — và vợ chồng đoàn tụ, vừa cười vừa khóc.

Về đến nhà, Sọ Dừa giấu vợ ở buồng bên rồi mở tiệc. Hai cô chị đến, giả vờ khóc thương cô em xấu số. Đúng lúc ấy, cô út bước ra.

Hai cô chị xấu hổ quá, ngay đêm ấy lén bỏ đi, xa tít bên kia biển, không bao giờ dám quay về.

Truyện có nhiều dị bản, nhưng Sọ Dừa là một trong những truyện cổ tích được yêu thích nhất Việt Nam — trẻ con còn được học ở trường. Và ai cũng nhớ bài học của nó: đừng đánh giá người khác qua cái vỏ bề ngoài.

Như ông bà ta vẫn nói: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.”